# Badanie drożności jajowodów – na czym polega?

> Badanie drożności jajowodów to kluczowy element diagnostyki niepłodności. Pozwala ocenić, czy plemniki mają swobodną drogę do komórki jajowej. Istnieją różne metody tego badania, a...

Źródło: https://medpress.com.pl/artykuly/467-badanie-droznosci-jajowodow-na-czym-polega
Opublikowano: 2025-12-14 | Zaktualizowano: 2025-12-14
Kategoria: Płodność i rodzina

**Badanie drożności jajowodów to jeden z kluczowych elementów diagnostyki niepłodności u kobiet. Pozwala ocenić, czy plemniki mają swobodną drogę do komórki jajowej i czy zarodek może dotrzeć do macicy. Istnieją różne metody tego badania, a każda z nich wymaga odpowiedniego przygotowania. Sprawdź, na czym polega procedura i jakie informacje dostarcza lekarzowi.**

## Rola jajowodów i przyczyny ich niedrożności

Jajowody to cienkie, elastyczne przewody o długości około 10-12 cm, które łączą jajniki z macicą. Pełnią one niezwykle ważną funkcję w procesie rozrodu – to właśnie w jajowodzie dochodzi do spotkania komórki jajowej z plemnikiem i zapłodnienia. Po zapłodnieniu powstały zarodek wędruje jajowodem do jamy macicy, gdzie może się zagnieździć. Prawidłowa budowa i **drożność jajowodów** są zatem niezbędne do naturalnego poczęcia. Niestety, niedrożność jajowodów jest jedną z częstszych **przyczyn niepłodności** u kobiet, odpowiadając nawet za 25-35% przypadków. Problem polega na tym, że niedrożność najczęściej nie daje żadnych specyficznych objawów i jest diagnozowana dopiero podczas poszukiwania przyczyn trudności z zajściem w ciążę. Do najczęstszych przyczyn niedrożności jajowodów należą stany zapalne w obrębie miednicy mniejszej, przebyte infekcje (zwłaszcza chlamydioza), endometrioza, a także zrosty po operacjach w jamie brzusznej, np. po usunięciu wyrostka robaczkowego czy cięciu cesarskim.

## Rodzaje badań drożności jajowodów - HSG i sono-HSG

W diagnostyce niepłodności stosuje się głównie dwie metody oceny drożności jajowodów. Różnią się one wykorzystywaną technologią obrazowania, rodzajem podawanego kontrastu oraz komfortem pacjentki. Wybór odpowiedniej metody zależy od zaleceń lekarza, dostępności sprzętu oraz indywidualnych uwarunkowań pacjentki. Obie procedury mają na celu zwizualizowanie przepływu specjalnego środka przez jamę macicy i jajowody, co pozwala ocenić ich kształt i drożność.

### Histerosalpingografia (HSG) - badanie RTG

Tradycyjne **badanie HSG**, czyli **histerosalpingografia**, to procedura radiologiczna. Polega na podaniu przez szyjkę macicy płynnego środka kontrastowego, który jest widoczny na zdjęciach rentgenowskich. Następnie wykonuje się serię zdjęć RTG, które obrazują, jak kontrast wypełnia jamę macicy i przemieszcza się przez jajowody do jamy otrzewnej. Jeśli jajowody są drożne, kontrast swobodnie przez nie przepływa. Zaletą HSG jest precyzyjne zobrazowanie nie tylko drożności, ale i kształtu jajowodów. Wadą jest natomiast konieczność użycia promieniowania rentgenowskiego oraz fakt, że dla niektórych pacjentek bywa bardziej bolesne niż nowsze metody.

### Sono-HSG (HyCoSy) - badanie USG

**Sono-HSG** (sonohisterosalpingografia), często nazywana też HyCoSy (Hysterosalpingo Contrast Sonography), to nowocześniejsza i obecnie częściej stosowana metoda. Zamiast promieniowania rentgenowskiego wykorzystuje się tu ultrasonografię (USG). Do jamy macicy podawany jest specjalny, bezpieczny kontrast w postaci pianki (np. ExEm Foam) lub roztworu soli fizjologicznej. Lekarz na monitorze aparatu USG obserwuje w czasie rzeczywistym przepływ kontrastu. **Badanie sono-HSG** jest uważane za bezpieczniejsze (brak promieniowania), często mniej bolesne i lepiej tolerowane przez pacjentki. Dodatkowo pozwala na jednoczesną, dokładną ocenę budowy macicy i wykrycie ewentualnych nieprawidłowości, takich jak polipy, mięśniaki podśluzówkowe czy zrosty wewnątrzmaciczne.

## Jak wygląda badanie drożności jajowodów?

Przebieg badania, niezależnie od wybranej metody, jest podobny i odbywa się w warunkach ambulatoryjnych. Cała procedura trwa zazwyczaj od 15 do 20 minut. Pacjentka kładzie się na fotelu ginekologicznym, podobnie jak do standardowego badania. Lekarz zakłada wziernik do pochwy, aby uwidocznić szyjkę macicy, a następnie dezynfekuje jej okolicę. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie przez szyjkę do jamy macicy cienkiego, elastycznego cewnika. Przez ten cewnik podawany jest środek kontrastowy. W trakcie podawania kontrastu pacjentka może odczuwać dyskomfort lub skurcze w podbrzuszu, przypominające bóle miesiączkowe. Jest to normalna reakcja na rozciąganie ścian macicy przez podawany płyn. W przypadku **sono-HSG** lekarz przykłada do brzucha lub wprowadza do pochwy głowicę USG i na bieżąco śledzi przepływ pianki. W przypadku klasycznego **badania HSG**, po podaniu kontrastu wykonywane są zdjęcia rentgenowskie. Po zakończeniu podawania płynu cewnik jest delikatnie usuwany.

## Jak przygotować się do badania drożności jajowodów?

Prawidłowe przygotowanie do **badania drożności jajowodów** jest kluczowe dla jego bezpiecznego i skutecznego przeprowadzenia. Badanie wykonuje się w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego, zazwyczaj między 8. a 10. dniem cyklu, po całkowitym ustąpieniu krwawienia i plamienia. Jest to ważne, aby mieć pewność, że pacjentka nie jest w ciąży. Najważniejszym elementem przygotowania jest wykluczenie aktywnej infekcji w drogach rodnych, która mogłaby zostać przeniesiona do jamy macicy i jajowodów, prowadząc do poważnych powikłań. Dlatego przed badaniem lekarz zleca wykonanie kilku badań:

- **aktualna cytologia**, która nie powinna być starsza niż rok,

- **posiew z kanału szyjki macicy** (lub biocenoza pochwy), aby ocenić florę bakteryjną i wykluczyć stan zapalny,

- **badania w kierunku infekcji przenoszonych drogą płciową**, takich jak Chlamydia trachomatis, Mycoplasma i Ureaplasma, które są częstą przyczyną niedrożności.

Na około godzinę przed badaniem zaleca się przyjęcie leku przeciwbólowego dostępnego bez recepty (np. z ibuprofenem lub paracetamolem), co znacznie zmniejsza odczuwany dyskomfort. Przed badaniem należy opróżnić pęcherz moczowy. Jeśli procedura nie jest planowana w znieczuleniu ogólnym, nie trzeba być na czczo – można zjeść lekki posiłek.

## Interpretacja wyników i co dalej?

Wynik badania jest dostępny niemal od razu po jego zakończeniu. Lekarz interpretuje obrazy i opisuje, czy jajowody są drożne. Wynik prawidłowy oznacza, że kontrast swobodnie przepłynął przez oba jajowody i wylał się do jamy brzusznej. Wynik nieprawidłowy może wskazywać na niedrożność jednego lub obu jajowodów. W opisie badania mogą pojawić się również informacje o nieprawidłowościach w budowie macicy, jeśli takie zostały zaobserwowane. Dalsze postępowanie zależy od wyniku. W przypadku potwierdzenia niedrożności jajowodów lekarz może zaproponować dalszą diagnostykę, np. laparoskopię, która pozwala nie tylko na dokładną ocenę, ale czasem również na usunięcie zrostów i udrożnienie jajowodów. Jeśli **leczenie niepłodności** poprzez udrożnienie jajowodów nie jest możliwe lub skuteczne, parze często rekomenduje się procedurę zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro), która omija problem niedrożnych jajowodów. Co ciekawe, samo **badanie drożności jajowodów** może mieć efekt terapeutyczny – u części kobiet podanie kontrastu pod ciśnieniem powoduje "przepłukanie" i udrożnienie jajowodów z czopów śluzowych, co zwiększa szansę na naturalną ciążę w kolejnych cyklach.

## FAQ

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące badania drożności jajowodów.

### Czy badanie drożności jajowodów jest bolesne?

Odczucia bólowe są bardzo indywidualne. Większość pacjentek opisuje dyskomfort jako skurcze podobne do tych podczas miesiączki, które ustępują krótko po badaniu. Przyjęcie leku przeciwbólowego przed procedurą zazwyczaj skutecznie łagodzi dolegliwości.

### Kiedy można współżyć po badaniu HSG?

Zazwyczaj zaleca się wstrzemięźliwość seksualną przez kilka dni po badaniu, do momentu ustąpienia ewentualnego plamienia lub dyskomfortu. Niektóre pary decydują się na podjęcie starań o ciążę już w tym samym cyklu, ponieważ badanie może zwiększyć ich szanse.

### Czy badanie drożności jajowodów może je udrożnić?

Tak, w niektórych przypadkach badanie ma działanie terapeutyczne. Ciśnienie, pod jakim podawany jest kontrast, może pomóc w usunięciu drobnych zrostów lub czopów śluzowych, przywracając w ten sposób drożność jajowodów.

### Jakie są powikłania po badaniu drożności jajowodów?

Powikłania są rzadkie, a najpoważniejszym z nich jest stan zapalny narządów miednicy mniejszej. Dlatego tak ważne jest wykonanie badań wykluczających infekcję przed procedurą. Inne możliwe, choć bardzo rzadkie, powikłania to reakcja alergiczna na kontrast czy uszkodzenie macicy.

### Czy sono-HSG jest lepsze niż tradycyjne HSG?

Sono-HSG jest obecnie metodą preferowaną ze względu na brak narażenia na promieniowanie rentgenowskie, zazwyczaj mniejszy dyskomfort dla pacjentki i wysoką skuteczność diagnostyczną. Tradycyjne HSG wciąż jest jednak cennym narzędziem, zwłaszcza w ocenie subtelnych zmian w kształcie jajowodów.

### Czy do badania potrzebne jest znieczulenie?

Standardowo badanie wykonuje się bez znieczulenia ogólnego. Pacjentkom z niskim progiem bólu lub silnym lękiem przed badaniem niektóre placówki mogą zaoferować wykonanie procedury w krótkotrwałym znieczuleniu dożylnym.
