# Gastroskopia. Kiedy warto wykonać to badanie?

> Gastroskopia to kluczowe badanie w diagnostyce chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego. Uporczywa zgaga, ból brzucha czy problemy z przełykaniem to sygnały, których nie należy ...

Źródło: https://medpress.com.pl/artykuly/711-gastroskopia-kiedy-warto-wykonac-to-badanie
Opublikowano: 2025-10-15 | Zaktualizowano: 2025-10-15
Kategoria: Badania i diagnostyka

**Gastroskopia, czyli endoskopowe badanie żołądka, to kluczowe narzędzie w diagnostyce chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego. Uporczywa zgaga, ból w nadbrzuszu czy problemy z przełykaniem to sygnały, których nie wolno ignorować. Badanie pozwala precyzyjnie ocenić stan przełyku, żołądka i dwunastnicy. Sprawdź, kiedy warto je wykonać i jak przebiega.**

## Co to jest gastroskopia i co wykrywa?

Gastroskopia, nazywana również panendoskopią lub ezofagogastroduodenoskopią (EGD), to **najskuteczniejsza metoda diagnostyczna górnego odcinka przewodu pokarmowego**. Badanie polega na wprowadzeniu przez jamę ustną cienkiego, giętkiego przewodu zwanego endoskopem. Jest on zakończony miniaturową kamerą o wysokiej rozdzielczości oraz źródłem światła, co pozwala lekarzowi na dokładne obejrzenie na monitorze wnętrza przełyku, żołądka oraz dwunastnicy. Nowoczesne gastroskopy posiadają również specjalne kanały robocze, które umożliwiają wprowadzenie miniaturowych narzędzi. Dzięki temu podczas jednego badania można nie tylko zdiagnozować problem, ale również przeprowadzić niektóre procedury lecznicze. **Badanie żołądka** za pomocą endoskopu pozwala wykryć szerokie spektrum nieprawidłowości, od łagodnych stanów zapalnych po poważne zmiany nowotworowe. Lekarz może ocenić wygląd błony śluzowej, jej kolor, elastyczność, a także obecność nadżerek, owrzodzeń (np. **wrzody żołądka**), polipów, guzów czy źródeł krwawienia. Kluczowym elementem gastroskopii jest możliwość pobrania wycinków (biopsji) do badania histopatologicznego, co jest niezbędne do postawienia ostatecznej diagnozy, np. w przypadku podejrzenia celiakii czy nowotworu. Ponadto, podczas badania można wykonać szybki test ureazowy w kierunku zakażenia bakterią **Helicobacter pylori**, która jest główną przyczyną zapalenia błony śluzowej żołądka i choroby wrzodowej.

## Wskazania do gastroskopii - niepokojące objawy

Decyzję o skierowaniu na gastroskopię zawsze podejmuje lekarz na podstawie wywiadu i objawów zgłaszanych przez pacjenta. Istnieje szereg dolegliwości, które stanowią wyraźne wskazanie do wykonania tego badania. Szczególną czujność powinny zachować osoby po 45. roku życia, u których pojawiają się nowe, niepokojące symptomy ze strony układu pokarmowego. Do najważniejszych wskazań do wykonania **gastroskopii** należą:

- **dolegliwości dyspeptyczne**, czyli utrzymujący się lub nawracający ból i dyskomfort w nadbrzuszu, uczucie pełności po posiłku, wczesne uczucie sytości, nudności, wymioty, odbijanie,

- **uporczywa zgaga** i inne objawy sugerujące chorobę refluksową przełyku (**refluks**), zwłaszcza jeśli nie reagują na standardowe leczenie,

- **problemy z przełykaniem** (dysfagia) lub ból podczas przełykania (odynofagia),

- **objawy krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego**, takie jak wymioty z domieszką krwi (krwiste lub fusowate, przypominające fusy od kawy) oraz smoliste, czarne stolce,

- **niewyjaśniona niedokrwistość** z niedoboru żelaza, która może być spowodowana przewlekłym, utajonym krwawieniem,

- **nagła i niezamierzona utrata masy ciała**, której nie da się wytłumaczyć zmianą diety czy trybu życia,

- **podejrzenie choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy**,

- **dodatni wywiad rodzinny** w kierunku nowotworów górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Badanie wykonuje się również kontrolnie w celu oceny skuteczności leczenia, np. gojenia się wrzodów, oraz w ramach nadzoru nad stanami przedrakowymi, takimi jak przełyk Barretta.

## Jak wygląda badanie? Przebieg gastroskopii krok po kroku

Wielu pacjentów obawia się gastroskopii, jednak znajomość jej przebiegu pomaga zmniejszyć lęk. Cała procedura, od momentu wejścia do gabinetu do jego opuszczenia, trwa zazwyczaj kilkanaście minut. Samo badanie endoskopowe to zaledwie kilka minut. Przed rozpoczęciem gardło pacjenta jest znieczulane za pomocą aerozolu zawierającego lidokainę, co ma na celu osłabienie odruchu wymiotnego. Następnie pacjent kładzie się na lewym boku i otrzymuje plastikowy ustnik, który chroni zęby i endoskop przed uszkodzeniem. Lekarz delikatnie wprowadza końcówkę gastroskopu do jamy ustnej i prosi o wykonanie odruchu połykania. To kluczowy, choć dla wielu najmniej przyjemny moment badania. Spokojne, miarowe oddychanie przez nos znacznie ułatwia przejście endoskopu do przełyku i zmniejsza dyskomfort. W trakcie badania do żołądka wprowadzane jest niewielka ilość powietrza, aby rozszerzyć jego ściany i umożliwić dokładną ocenę. Może to powodować uczucie wzdęcia i potrzebę odbijania. Lekarz systematycznie ogląda kolejno **przełyk**, żołądek i dwunastnicę. Jeśli zajdzie taka potrzeba, pobiera bezboleśnie wycinki do dalszej analizy. Po zakończeniu oceny endoskop jest powoli wyjmowany.

### Gastroskopia w znieczuleniu - kiedy jest stosowana?

Standardowo **gastroskopia** wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym gardła. Jednak dla pacjentów odczuwających silny lęk, mających nasilony odruch wymiotny lub u których planowane są dłuższe procedury terapeutyczne, istnieje możliwość przeprowadzenia badania w sedacji. Polega ona na dożylnym podaniu leków uspokajających i nasennych przez anestezjologa. Pacjent zasypia na czas badania i budzi się już po jego zakończeniu, nie pamiętając samej procedury. **Gastroskopia w znieczuleniu ogólnym** jest standardem w przypadku badań u dzieci. Po takim znieczuleniu pacjent musi pozostać pod obserwacją przez około 1-2 godziny i nie może prowadzić pojazdów mechanicznych przez 24 godziny.

## Jak przygotować się do gastroskopii?

Prawidłowe przygotowanie do badania jest kluczowe dla jego bezpiecznego i skutecznego przeprowadzenia. Pusty żołądek zapewnia dobrą widoczność i minimalizuje ryzyko zachłyśnięcia się treścią pokarmową. Dlatego należy ściśle przestrzegać zaleceń personelu medycznego. Najważniejsze zasady przygotowania do **badania żołądka** to:

- **pozostanie na czczo** – należy powstrzymać się od jedzenia na co najmniej **6 godzin** przed badaniem,

- **powstrzymanie się od picia** – na co najmniej **4 godziny** przed badaniem nie należy przyjmować żadnych płynów (wody, herbaty, soków),

- **zakaz palenia papierosów i żucia gumy** – na kilka godzin przed badaniem, ponieważ zwiększają one produkcję soku żołądkowego, co utrudnia ocenę,

- **przyjmowanie leków** – leki przyjmowane na stałe (np. na nadciśnienie) można zażyć rano, popijając niewielką ilością wody. Należy jednak poinformować lekarza kierującego o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza tych wpływających na krzepliwość krwi (leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe) oraz lekach na cukrzycę. Lekarz zdecyduje, czy i jak należy je zmodyfikować przed badaniem.

Bezpośrednio przed badaniem należy usunąć ruchome protezy zębowe.

## Zalecenia i możliwe powikłania po badaniu

Po zakończeniu gastroskopii pacjent może odczuwać lekki ból lub drapanie w gardle oraz wzdęcie. Objawy te zwykle ustępują w ciągu kilku godzin. Pierwszy posiłek i napoje można spożyć dopiero po około 2 godzinach od badania, gdy minie działanie znieczulenia miejscowego gardła. Zapobiega to zakrztuszeniu. Jeśli pobierano wycinki, w dniu badania zaleca się spożywanie lekkostrawnych, chłodnych posiłków. Jeśli badanie było przeprowadzane w sedacji, pacjent może opuścić placówkę tylko pod opieką osoby towarzyszącej i bezwzględnie nie może prowadzić pojazdów przez dobę. **Gastroskopia jest badaniem bardzo bezpiecznym**, a poważne powikłania zdarzają się niezwykle rzadko (szacuje się je na ok. 0,5%, częściej przy zabiegach terapeutycznych). Do najpoważniejszych, choć wyjątkowo rzadkich, należą krwawienie (zwłaszcza po usunięciu polipa) lub perforacja (przedziurawienie) ściany przewodu pokarmowego. Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić na SOR w przypadku wystąpienia po badaniu takich objawów jak silny **ból brzucha**, gorączka, dreszcze, trudności w oddychaniu czy krwiste wymioty.

## FAQ

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące gastroskopii.

### Czy gastroskopia boli?

Samo badanie nie jest bolesne, ponieważ błona śluzowa przewodu pokarmowego nie jest unerwiona czuciowo. Pacjenci odczuwają jednak dyskomfort związany z obecnością endoskopu w gardle, odruchem wymiotnym oraz uczuciem wzdęcia. Zastosowanie znieczulenia miejscowego lub sedacji znacznie poprawia komfort badania.

### Ile trwa gastroskopia?

Sama procedura endoskopowa jest bardzo krótka i trwa zazwyczaj od 5 do 15 minut. Należy jednak doliczyć czas na przygotowanie do badania, rozmowę z lekarzem oraz ewentualną obserwację po badaniu, zwłaszcza jeśli zastosowano znieczulenie ogólne.

### Czy po gastroskopii można iść do pracy?

Jeśli badanie było wykonane tylko w znieczuleniu miejscowym, a pacjent czuje się dobrze, może wrócić do codziennych aktywności, w tym do pracy (o ile nie jest to praca fizyczna). Po badaniu w sedacji (znieczuleniu ogólnym) konieczny jest odpoczynek, a powrót do pracy jest możliwy dopiero następnego dnia.

### Co to jest gastroskopia przeznosowa?

Jest to alternatywna metoda badania, podczas której wykorzystuje się znacznie cieńszy endoskop (ok. 6 mm średnicy), wprowadzany przez nos, a nie przez usta. Omija się w ten sposób nasadę języka, co minimalizuje odruch wymiotny i jest oceniane przez pacjentów jako bardziej komfortowe.

### Kiedy otrzymam wynik gastroskopii?

Wstępny wynik w formie opisu lekarz przekazuje pacjentowi bezpośrednio po zakończeniu badania. Jeśli pobierano wycinki do badania histopatologicznego lub na test w kierunku Helicobacter pylori, na ostateczny wynik trzeba poczekać zazwyczaj około 2-3 tygodni.

### Czy gastroskopię można wykonać w ciąży?

Gastroskopia jest uważana za badanie bezpieczne i może być wykonywana u kobiet w ciąży, jeśli istnieją do tego pilne wskazania medyczne. Decyzję o konieczności przeprowadzenia badania zawsze podejmuje lekarz, rozważając potencjalne korzyści i ryzyko.

### Jak często należy powtarzać gastroskopię?

Częstotliwość powtarzania badania zależy od diagnozy i zaleceń lekarza. W przypadku wielu schorzeń, po postawieniu diagnozy i wdrożeniu leczenia, kolejne gastroskopie nie są konieczne. Regularne badania kontrolne są natomiast niezbędne w nadzorze nad stanami przedrakowymi, takimi jak przełyk Barretta.
